A ۋىتامىنى
قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
A ۋىتامىنى A1 ۋە A2 ۋىتامىنلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. A1 ۋە A2 ۋىتامىنلىرىنىڭ قۇرۇلمىسى ئوخشاش) رېتىنول ئۆسۈملۈكتىن ئېلىنغان بېتا-كاروتىندىن سىنتېزلىنىدۇ. بەدەندىكى β-كاروتىن-15، 15'-پېروكسىد (بىئوكىسگېنازا) نىڭ كاتالىزى ئاستىدا، β-كاروتىن ئىككى مولېكۇلا رېتىنالدېھىد (راتىنال) غا ئايلىنىدۇ، رېدۇكتازادىكى رېتىنالدېھىد بولسا رېدۇكتازا تەسىرىدە رېتىنولغا ئايلىنىدۇ. شۇڭا، بېتا-كاروتىن يەنە A ۋىتامىنى دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
خىمىيىلىك خۇسۇسىيەتلەر
A ۋىتامىنى سېرىق رەڭلىك پارچە-پارچە كىرىستال ياكى كىرىستال پاراشوك بولۇپ، سۇ ۋە گلىتسېرىندا ئېرىمەيدۇ، ئىسپىرت، ئېفىر، كاربون سۇ بىرىكمىلىرى ۋە گالوگېنلانغان كاربون سۇ بىرىكمىلىرى قاتارلىق كۆپىنچە ئورگانىك ئېرىتكۈچىلەردە ئېرىيدۇ. A ۋىتامىنىنىڭ خىمىيىلىك نامى - رېتىنول پۈتۈنلەي ترانس 3،7-دىمېتىل-9-(2،6،6-تىرىمېتىل-1-سىكلوھېكسېن-1)-2،4،6،8-نونتېترائېن-1-ئول بولۇپ، يان زەنجىرىدە 4 قوش باغلىنىش بار.
فىزىئولوگىيىلىك فۇنكسىيەلەر ۋە تەسىرلەر
A ۋىتامىنى مايدا ئېرىيدىغان ۋىتامىن بولۇپ، ئۇنىڭ فىزىئولوگىيىلىك رولى ئاساسلىقى رېتىنوئىك كىسلاتا شەكلىدە بولىدۇ. كاروتىن A ۋىتامىنىنىڭ مۇھىم مەنبەسى. كاروتىندىكى ئەڭ بىئولوگىيىلىك ئاكتىپ A ۋىتامىنى بېتا-كاروتىن. ئىنسان ئۈچەي يولىدىكى سۈمۈرۈلۈش نىسبىتى A ۋىتامىنىنىڭ ئالتىدىن بىر قىسمىغا تەڭ. A ۋىتامىنى ئاساسلىقى جىگەردە ساقلىنىدۇ، ئومۇمىي مىقدارنىڭ تەخمىنەن %90 تىن %95 كىچە قىسمىنى ئىگىلەيدۇ، ئاز بىر قىسمى ياغ توقۇلمىلىرىدا ساقلىنىدۇ. A ۋىتامىنى ئىنسان بەدىنىنىڭ ماددا ئالمىشىش ئىقتىدارىدا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ.
